Veel ondernemers verdiepen zich pas in een later stadium in de juridische bescherming van hun logo. In de praktijk ligt de focus in eerste instantie vaak op de visuele identiteit en marketing. Toch is het vanuit juridisch en strategisch oogpunt verstandig om al vroeg stil te staan bij de rechten die op een logo rusten en de mogelijkheid om dit logo als merk te registreren voor nog betere bescherming.
Auteursrecht
Een belangrijk uitgangspunt is dat op een logo vrijwel altijd automatisch auteursrecht rust. Dit recht ontstaat van rechtswege op het moment dat het logo wordt ontworpen en vereist geen registratie. In beginsel komt het auteursrecht toe aan de maker van het werk, in dit geval de ontwerper of grafisch vormgever. Dit is een essentieel juridisch gegeven dat in de praktijk nog vaak wordt onderschat.
Het komt regelmatig voor dat opdrachtgevers ervan uitgaan dat zij, na betaling van de factuur, volledig rechthebbende zijn op het logo. Juridisch gezien is dat echter niet zonder meer het geval. In veel situaties verkrijgt de opdrachtgever slechts een gebruiksrecht, terwijl het auteursrecht bij de ontwerper blijft. Dit kan beperkingen opleggen aan het gebruik, de verdere ontwikkeling en de bescherming van het logo.
Logo registreren als merk
Het auteursrecht op een logo wordt met name relevant wanneer men het logo als merk wil registreren. In internationale context ook wel aangeduid als een trademark logo of trade mark logo (waarbij “trademark” simpelweg het Engelse woord voor “merk” is). Voor een geldige en effectieve merkregistratie is het van belang dat de aanvrager gerechtigd is om het teken te gebruiken en te monopoliseren voor specifieke waren en/of diensten. Indien het auteursrecht niet (volledig) bij de onderneming ligt, kan dit de merkregistratie compliceren of zelfs tot juridische geschillen leiden.
Om dergelijke risico’s te vermijden, is het raadzaam om bij het verstrekken van een ontwerpopdracht expliciete afspraken te maken over de overdracht van auteursrechten. Idealiter wordt het auteursrecht volledig aan de opdrachtgever overgedragen. Een dergelijke overdracht dient schriftelijk te worden vastgelegd om rechtsgeldig te zijn. Op die manier ontstaat volledige zeggenschap over het logo en wordt afhankelijkheid van de oorspronkelijke ontwerper voorkomen.
Logo moet onderscheidend en beschikbaar zijn
Naast de auteursrechtelijke positie is het tevens van belang om te beoordelen of het logo voldoet aan de vereisten voor merkregistratie. Het teken moet voldoende onderscheidend vermogen hebben en mag niet conflicteren met reeds bestaande merken. Een voorafgaand merkenonderzoek is in dat kader essentieel om potentiële inbreukrisico’s te identificeren en te beperken.
Belang van een merkregistratie
Het registreren van een logo als merk vormt bovendien een belangrijke aanvulling op het auteursrecht. Waar het auteursrecht zich richt op de bescherming van de creatieve vormgeving en het kopiëren van het werk, biedt het merkenrecht een bredere en meer commerciële bescherming. Een merkregistratie geeft een exclusief recht om het logo te gebruiken voor bepaalde producten en/of diensten en maakt het mogelijk om op te treden tegen verwarringwekkend gelijkende tekens in de markt. Dit betekent dat ook gebruik dat niet identiek is, maar wel tot verwarring kan leiden, kan worden aangepakt. Daarmee biedt een merk een krachtiger instrument om de positie in de markt te beschermen. Een onderscheidend logo, dat zowel auteursrechtelijk als merkenrechtelijk goed is vastgelegd, vormt dan ook een waardevol immaterieel activum. Het draagt bij aan de herkenbaarheid van een onderneming en kan op termijn aanzienlijke commerciële waarde vertegenwoordigen. Voor investeerders, samenwerkingspartners en eventuele kopers is een duidelijke rechtenstructuur daarbij een belangrijk aandachtspunt.
Een logo is dus niet louter een visueel element, maar een juridisch relevant onderdeel van de bedrijfsvoering. Door tijdig aandacht te besteden aan de auteursrechten en de merkregistratie, ontstaat een solide basis voor duurzame merkbescherming.
Heb je vragen over jouw logo of merknaam dan kan je contact opnemen met één van onze merkengemachtigden (info@registreermijnmerk.nl of 072 – 303 34 46).
